‎ผมวางแผนไว้ว่าจะขอแฟนหนุ่มแต่งงาน
‎เร็วๆ นี้ครับ
‎ช่วงอาทิตย์ก่อนจะถึงวันนั้น ‎เป็นช่วงเครียดที่สุด
‎ประสาทจะกิน
‎เวลาเราไปถึงจุดที่แบบว่า...
‎เราได้ยินแต่เสียงตุบๆ ตุบๆ
‎เขาคุกเข่าลงข้างหนึ่ง
‎และหยิบกล่องใบหนึ่งออกมาจากกระเป๋า ‎ซึ่งฉันไม่รู้เลยว่ามันอยู่ตรงนั้น
‎แล้วเขาก็ ‎ "ผมอยากอยู่กับคุณไปชั่วนิรันดร์"
‎จากนั้นทุกอย่างก็วูบหายไปเลยค่ะ
‎เหมือนฉันอยู่ในที่แห่งนั้นกับเขา ‎ฉันเข่าอ่อนไปหมด
‎คุณอาจจะรู้ว่าพวกเขาซื้ออะไรมา
‎เพชรคืออัญมณียอดนิยมของโลก
‎แต่ถ้าเทียบเพชรกับพลอยอื่นๆ ‎เหตุผลกลับไม่ชัดเจนว่าทำไมเป็นเช่นนั้น
‎พวกนี้ก็มีประกายแวววาวพอๆ กับเพชร
‎นี่ก็ดูไม่ต่างจากเพชรเลย
‎หนึ่งในสองเม็ดนี้เป็นเพชรสังเคราะห์
‎ปัจจุบันนักวิทยาศาสตร์สามารถ ‎สร้างเพชรในห้องแล็บ
‎โครงสร้างของมัน ‎ตรงกับเพชรที่ขุดจากพื้นโลก
‎แต่กระนั้น ทุกปีก็ยังมีคน ‎ที่สละเงินออมเพื่อซื้อของแท้
‎นี่เป็นของชิ้นเดียวที่แพงที่สุด ‎ที่เราสองคนเคยซื้อ
‎นี่เป็นสิ่งที่งดงามที่สุดและสำคัญที่สุดสำหรับฉัน
‎ใครสักคนมีปัญญาซื้อเพชรสวยๆ ให้เราไง
‎มันก็สวยดีนี่นา
‎แล้วทำไมหินพวกนี้ถึงได้พิเศษนัก
‎คุณค่าของเพชรอยู่ที่ไหน
‎เพชรซึ่งธรรมชาติหล่อหลอม ‎และมนุษย์เป็นผู้เจียระไน
‎(ผลงานซีรีส์สารคดีจาก NETFLIX)
‎พูดไปก็คงจำเจ ‎หากจะบอกว่านี่คือ "แผ่นดินรุ่มรวย"
‎แต่ครั้งนี้เป็นจริงตามนั้นทุกคำ
‎มันสวยมากค่ะ แถมเขาออกแบบเองด้วย
‎อย่าให้หลุดออกจากนิ้วไปได้เลยนะ
‎แน่นอนค่ะ
‎ไม่ใช่การใช้เงินที่มีเหตุผล
‎มันควรจะไร้ตรรกะ ไม่มีเหตุผล
‎มันดูเหมือนเป็นตัวแทนของความเลวร้ายพวกนี้
‎เหมือนเสียเงินไปเปล่าๆ ปลี้ๆ
‎เราแค่ทำไปเพื่ออวดคนอื่น
‎คนเขาต้องการอะไร
‎ต้องการมากแค่ไหน
‎ยอมจ่ายเท่าไหร่
‎(เพชรพลอย)
‎ทุกคนอยู่บนเปลือกแข็งบางๆ ‎เหนือซุปโลหะหลอมเหลวร้อนๆ
‎เปลือกนั้นอยู่ลึกไม่เกิน 40 กิโลเมตร
‎ก็แค่มากกว่าระยะทางของแมตแฮตตันสองเท่า
‎ทับทิม ไพลิน มรกต ‎พลอยเหล่านี้มาจากตรงนั้น
‎แต่ที่อยู่ของเพชรอยู่ลึกลงไปอีก
‎นักวิทยาศาสตร์วัดความดันเป็นหน่วยปาสคาล
‎และที่ซึ่งมีเพชร ค่าความดันอยู่ที่ ‎ห้าถึงหกกิกะปาสคาล
‎นึกถึงช้าง 80 ตัวที่ยืนบนนิ้วหัวแม่เท้าของคุณ ‎ความดันอยู่ที่เท่านั้นเลยค่ะ
‎นั่นเท่ากับห้าถึงหกกิกะปาสคาล
‎อัญมณีล้ำค่าอื่นๆ เกิดจาก ‎องค์ประกอบหลายอย่างผสมกัน
‎แต่เพชรมีองค์ประกอบเดียว
‎คาร์บอน
‎ถ้ามองจากมุมของวิทยาศาสตร์
‎ส่วนสำคัญที่สุดของเพชรคือสิ่งนี้
‎นี่คือเนื้อโลกชิ้นเล็กๆ ที่ติดอยู่ข้างใน ‎ระหว่างที่เพชรก่อตัว
‎ดังนั้นหินแปลกปลอมเหล่านี้จึงเป็น ‎ตัวอย่างตรงๆ ชนิดเดียว
‎ที่นักวิทยาศาสตร์ใช้ศึกษาเปลือกโลกระดับลึก
‎และเราสามารถวัดอายุหินแปลกปลอมพวกนั้นได้
‎ถ้านี่คือประวัติศาสตร์มนุษยชาติทั้งหมด ‎และนี่คือช่วงเวลาของไดโนเสาร์
‎นี่ คือช่วงเวลาซึ่งเพชรทั้งหมด
‎ที่เราพบเห็นกันอยู่ทุกวันนี้เกิดขึ้น
‎เพชรเก่าแก่ที่สุดที่เราตรวจอายุได้ ‎มีอายุเก่าแก่กว่าชีวิตบนผืนโลก
‎เมื่อกว่า 25 ล้านปีมาแล้ว
‎เพชรระเบิดขึ้นมาบนผิวโลก ‎ในการระเบิดที่เกิดขึ้นได้ยากแต่รุนแรงมาก
‎ถ้าเป็นในเขตที่ยังมีการเคลื่อนตัวของเปลือกโลก ‎มันจะระเหิดไปเลย
‎แต่ถ้าเป็นเขตที่มั่นคงแล้ว มันก็รอดอยู่มาได้
‎นี่คือแผนที่การเกิดคลื่นแผ่นดินไหว ‎ตลอดทั่วทั้งผืนโลก
‎ส่วนที่มั่นคงที่สุดคือส่วนสีชมพู
‎และนั่นคือจุดที่เพชรกองอยู่ ‎โดยไม่มีใครสังเกตเห็นมาเป็นล้านๆ ปี
‎เครื่องประดับที่ทำจากเพชร ‎ซึ่งเก่าแก่ที่สุดและเหลือมาให้เห็น
‎คือแหวนวงนี้ที่สร้างขึ้นตอน ‎ประมาณ 300 ปีก่อนคริสตกาล
‎ตลอดช่วงสองพันปีหลังจากนั้น
‎เพชรปรากฏอยู่บนมงกุฎ แหวน และเข็มกลัด ‎พร้อมกับอัญมณีชนิดอื่นๆ
‎บางครั้งมันก็เป็นของขวัญวันแต่งงาน
‎เหมือนแหวนเพชรที่แลกกันในงานหมั้นหมาย
‎ของอาร์ชดยุคแม็กซิมิเลียนแห่งออสเตรีย ‎กับแมรี่แห่งเบอร์กันดี
‎แต่เพชรจะยังไม่ได้เป็น ‎อัญมณีแทนรักอันไม่มีสิ่งใดเทียบได้
‎จนกระทั่งมีการค้นพบแหล่งเพชร ‎ที่ประเทศแอฟริกาใต้
‎เมื่อ 400 ปีต่อมา
‎แล้วเซซิล โรดส์ก็ก้าวเข้ามา ‎เขาคือหนุ่มอังกฤษวัย 17 ปี
‎ที่ถูกส่งไปแอฟริกาใต้ ‎ซึ่งตอนนั้นเรียกว่า "แหลมอาณานิคม"
‎หลังจากนั้นเขาจะเป็นที่จดจำในฐานะ ‎ผู้ตั้งอาณานิคมโรดีเซีย
‎ปัจจุบันคือประเทศซิมบับเวและแซมเบีย
‎เป็นเจ้าของชื่อมหาวิทยาลัยโรดส์
‎ผู้ก่อตั้งทุนการศึกษาโรดส์
‎นักจักรวรรดินิยมเต็มขั้น
‎และเป็นผู้ก่อตั้งบริษัทซึ่งต่อไปจะครองตลาดเพชร
‎นานกว่าหนึ่งร้อยปี
‎เดอเบียร์ส
‎ภายใต้การดูแลของเขา ‎เพชรเปลี่ยนจากการเป็นแค่อัญมณีชนิดหนึ่ง
‎มาเป็นจุดเปลี่ยนของวัฒนธรรม
‎หากจะทำความเข้าใจว่าทำได้ยังไง
‎เราต้องไปศึกษา ‎วิธีการทำธุรกิจของเดอเบียร์สก่อน
‎ข้อที่หนึ่ง ควบคุมปริมาณสินค้า
‎ในช่วงปี 1870 โรดส์เริ่มซื้อบริษัทคู่แข่ง
‎ผมว่าเราจำเป็นต้องเข้าใจว่า
‎เดอเบียร์สไม่ได้ขุดเพชรทั้งหมดในโลก
‎พวกเขาผลิตเพชรปริมาณเยอะมาก ‎แต่ก็ซื้อเพชรดิบเยอะด้วย
‎จากเหมืองเพชรรายอื่นๆ
‎และนี่ทำให้พวกเขาควบคุมสินค้าได้
‎คุมได้ตั้งร้อยละ 90 ของเพชรทั้งโลก
‎ภายในสองทศวรรษ
‎แล้วก็มาถึงแผนธุรกิจข้อที่สอง
‎โรดส์ทำข้อตกลง ‎ที่จะขายเพชรทั้งหมดที่เขามีอยู่
‎ให้กับสมาคมเพชรในลอนดอนเพียงที่เดียว
‎เมื่อเดอเบียร์สควบคุมสินค้าทั่วโลกได้ ‎ด้วยการครองตลาดเจ้าเดียว
‎พวกเขาจึงมีคลังสินค้าเก็บไว้ตามกลยุทธ์
‎และเมื่อความต้องการในตลาดลดลง
‎พวกเขาก็จะกักตุนสินค้าเอาไว้ตามที่เห็นควร
‎เดอเบียร์สไม่เคยเปิดเผยข้อมูล ‎เกี่ยวกับคลังสินค้า
‎และอ้างว่าตอนนี้ไม่ได้เก็บไว้แล้ว
‎แต่ในปี 1999 หนังสือพิมพ์นิวยอร์กไทมส์ ‎เดาว่าคลังนั้นมีมูลค่า 5,200 ล้านดอลลาร์
‎ในช่วงปี 1940 รัฐบาลสหรัฐ ‎พยายามสร้างคลังเพชรของตนเอง
‎เพราะเพชรไม่ได้ใช้เป็นแค่เครื่องประดับ
‎มันยังเป็นแร่ธรรมชาติที่แข็งที่สุดในโลก
‎ซึ่งทำให้มันเป็นสิ่งสำคัญในการผลิต ‎รถถังยุทธการและเครื่องบินต่างๆ
‎แม้สุดท้ายคณะกรรมการ ‎ผลิตยุทโธปกรณ์สงครามบอกว่า
‎ไม่มีอุปกรณ์ชิ้นใดล่าช้ากว่ากำหนด
‎แต่กลับมีข้าราชการคนหนึ่งอ้างว่า ‎กลุ่มสมาคมที่นำโดยเดอเบียร์ส
‎คอยขัดขวางไม่ให้พวกเขาหาเพชรมาได้โดยง่าย
‎จนกระทั่งสหรัฐอเมริกาขู่ว่าจะ ‎"ไม่ส่งมอบเครื่องบินให้อังกฤษ
‎ถ้าสมาคมไม่ยอมขายเพชร ‎เพื่อใช้ทำเครื่องบิน"
‎เหตุผลน่ะเหรอ
‎"สมาคมเพชรไม่ยอมขายเพชรในคลังให้เรา
‎เพราะจะไม่ยอมให้มีสินค้าจำนวนมาก ‎อยู่นอกเหนือการควบคุมแต่ผู้เดียว"
‎แต่เราไม่สามารถคุมราคาสินค้า ‎ด้วยการคุมปริมาณสินค้าออกสู่ตลาด
‎แต่ต้องคุมความต้องการของตลาดด้วย
‎ช่วงทศวรรษก่อนสงครามโลกครั้งที่สอง ‎เดอเบียร์ส์อยู่ในภาวะวิกฤต
‎ตอนนั้นเป็นยุคเศรษฐกิจตกต่ำ
‎จึงไม่ค่อยมีใครอยากจะซื้อเพชรกัน
‎ที่แย่กว่านั้นคือ ‎คนเอาเพชรที่ซื้อไว้ออกมาขาย
‎เพิ่มปริมาณสินค้าในตลาด ‎และทำให้ราคายิ่งตกลงไปอีก
‎ดังนั้นเดอเบียร์สจึงจ้างบริษัทโฆษณา ‎ซึ่งเกิดแนวคิดบรรเจิดที่สุด
‎จะเป็นยังไงถ้าเราทำให้คน ‎เก็บเพชรไว้... ตลอดไป
‎แน่นอน สโลแกนที่แสนโด่งดัง ‎ "เพชร เลอค่า อมตะ"
‎น่าจะเป็นหนึ่งในแคมเปญโฆษณา ‎ที่ประสบความสำเร็จที่สุด
‎ในประวัติศาสตร์การโฆษณา
‎แหวนเป็นของขวัญวันหมั้น ‎ที่พบได้ทั่วไปมาตั้งแต่ยุคกลาง
‎แต่แนวคิดที่ว่าเพชรควรจะอยู่บนแหวนนั้น
‎นั่นเป็นเรื่องใหม่
‎แคมเปญโฆษณาช่วงแรกทำในอเมริกา
‎โดยใช้ภาพของศิลปินชื่อดังที่สุดในโลกตอนนั้น
‎ทางขวา นั่นภาพของซัลวาดอร์ ดาลี
‎ทางซ้าย นั่นภาพของพาโบล ปิคาสโซ
‎ข้อความที่จะสื่อคือ ‎ "เพชรเป็นงานศิลปะ"
‎มีงานโฆษณาอีกหลายชิ้นที่ใช้สโลแกนเดียวกัน
‎(สร้อยเพชรครบรอบแต่งงาน)
‎(ในวันครบรอบปีที่สิบ ‎ทำให้เธอเห็นว่าคุณพร้อมจะแต่งกับเธออีกครั้ง)
‎มันได้ผล
‎ในภาพยนตร์สุดคลาสสิกปี 1939 ‎ "วิมานลอย"
‎สการ์เล็ตต์ โอฮารา ‎อ้อนวอนขออัญมณีล้ำค่าชนิดนี้
‎อ้อ คุณอยากได้แหวนแบบไหนล่ะ ที่รัก
‎โอ๊ย แหวนเพชรค่ะ
‎ขอเม็ดใหญ่ๆ ด้วยนะคะ เรตต์
‎แต่เธอจะเป็นหนึ่งในเจ้าสาวอเมริกัน ‎แค่สิบเปอร์เซ็นต์
‎ที่ได้รับแหวนเพชรในปีนั้น
‎เมื่อถึงช่วงปี 1950
‎ไม่ว่าจะเจียรเป็นทรงสี่เหลี่ยมหรือหยดน้ำ ‎หินเหล่านี้ไม่มีวันเสียทรง
‎เพชรคือเพื่อนแท้ของสาวๆ
‎และยิ่งมาถึงช่วงปี 1990
‎เจ้าสาวอเมริกันร้อยละ 80 ได้แหวนเพชร
‎และถ้าเพชรเลอค่าอมตะจริงๆ ‎คนส่วนใหญ่ก็ไม่อยากได้เพชรมือสอง
‎ไม่เคยมีอัตราราคาอย่างเป็นทางการ ‎ของเพชรมือสอง แต่...
‎ฉันว่าพวกคุณต้องอึ้งเลยค่ะ
‎ว่าคุณจะขายได้ราคาน้อยแค่ไหน ‎เมื่อเทียบเป็นเปอร์เซ็นต์จากตอนที่จ่ายซื้อมา
‎อาจได้สัก 25 เปอร์เซ็นต์ของราคาต้น ‎หรืออาจจะถึง 30 เปอร์เซ็นต์
‎แคมเปญโฆษณานี้โด่งดังมาก ‎เดอเบียร์สจึงนำมาฉายอีกครั้ง
‎ครั้งนี้ที่ญี่ปุ่น
‎ในปี 1967 ตอนที่เริ่มโฆษณา
‎แทบไม่มีเจ้าสาวชาวญี่ปุ่นคนไหนได้แหวนเพชร
‎อีก 20 ปีต่อมา กว่าร้อยละ 70 ของเจ้าสาว ‎ได้แหวนเพชร
‎ในช่วงปี 1990 เดอเบียร์สหันไปที่ประเทศจีน
‎ใช้สโลแกนเดิม...
‎ได้ผลเหมือนเดิม
‎โฆษณาเหล่านี้สร้างความต้องการของตลาด ‎และนั่นไม่ใช่กลโกงอะไร
‎นั่นคือทุนนิยม
‎ผมอาจโน้มน้าวจนคุณ ‎อยากจะซื้อก้อนหินมาเป็นสัตว์เลี้ยง
‎ซึ่งผมว่านั่นเป็นเรื่องงี่เง่าที่สุดในโลก
‎แต่ก็มีคนที่สามารถถูกกล่อมให้เชื่อ ‎ว่าควรให้ค่ากับหินสัตว์เลี้ยงนี้
‎บริษัทโฆษณาถึงได้ค่าจ้างแบบที่เขาได้กัน
‎เดอเบียร์สก็แค่ทำเรื่องนี้เก่งมาก
‎แต่ใช่ว่าความพยายามทุกอย่างของเดอเบียร์ส ‎จะประสบความสำคัญ
‎ในช่วงปี 1980 เดอเบียร์สพยายาม ‎โน้มน้าวให้ผู้หญิงซื้อเพชรให้ผู้ชาย
‎แต่ก็แป้ก
‎เดอเบียร์สพยายามให้ผู้หญิง ‎เป็นฝ่ายซื้อเพชรอีกครั้ง
‎ในแคมเปญปี 2003 ที่เรียกว่า ‎ "ยกมือขวาขึ้น"
‎จากฐานความคิดที่ว่าผู้หญิงแกร่ง
‎จะสวมแหวนหมั้นที่มือข้างซ้าย
‎และสวมแหวนเพชรที่ซื้อเองที่ข้างขวา
‎แคมเปญนั้นก็แป้กเหมือนกัน
‎เพชรอาจเป็นสิ่งที่ผู้หญิงสวมใส่
‎แต่คนที่ซื้อเพชรส่วนใหญ่เป็นผู้ชาย
‎เดอเบียร์สทำแบบทดสอบตลาดอยู่หลายปี
‎คำถามข้อหนึ่งถามว่า
‎คุณจะต้องการแหวนเพชรหรือไม่ ‎ถ้านั่นหมายความว่าต้องสละอย่างอื่น
‎ในปี 1990 ผู้หญิงตอบว่าต้องการ ‎แค่ 22 เปอร์เซ็นต์
‎แต่สำหรับผู้ชาย สูงถึง 59 เปอร์เซ็นต์
‎ชายหลายคนบอกว่า ‎การซื้อแหวนหมั้นเพชร
‎เป็นสัญลักษณ์ของความเป็นผู้ใหญ่
‎ฉันว่าในแง่หนึ่งมันคือ ‎เครื่องบ่งบอกว่าฉันทำได้แล้ว
‎และฉันซื้อของราคาสูงแบบนี้ได้
‎และพร้อมจะเดินต่อไปในก้าวนี้
‎นั่นปูพื้นให้กลเม็ดขั้นต่อไปของเดอเบียร์ส
‎เชื่อมมูลค่าเงินที่ผู้ชายใช้ซื้อเพชร ‎กับความสำเร็จในหน้าที่การงาน
‎จนกลายเป็นมาตรฐานทางสังคม ‎ในสหรัฐอเมริกา
‎นายรู้กฎนี่ เพชรควรเท่ากับเงินเดือนสองเดือน
‎เงินเดือนสองเดือน
‎เรื่องนั้นก็เดอเบียร์สคิด
‎ในญี่ปุ่น พวกเขาคิดให้ว่าเป็นสามเดือน
‎การเชื่อมโยงราคาเพชร ‎กับความสำเร็จในหน้าที่การงานของผู้ชาย
‎เติบโตในแบบที่เดอเบียร์สเองก็อาจไม่คาดคิด
‎แรปเปอร์เริ่มพูดถึง ‎ช่างทำเครื่องประดับคนโปรด
‎ชื่อเล่นของผมคือ เจคอบ ช่างทำเพชร
‎เพชรบนข้อมือของฉันนี่...
‎ตรงนี้มีมูลค่าทั้งหมดเท่าไหร่
‎ผมคิดว่า...
‎ประมาณ 35 ล้านเหรียญ
‎ผมประดับเพชรให้กับเกือบทุกอย่างในโลกแล้ว
‎ผมว่าครั้งหนึ่งเคยทำแปรงสีฟัน ‎จากเพชรและทองด้วย
‎มันเป็นสัญลักษณ์ความสำเร็จ
‎เหมือนถ้าจะบอกว่า "ที่รัก ผมรักคุณ
‎นี่คือเครื่องบอกว่าผมรักคุณแค่ไหน
‎นี่คือความยิ่งใหญ่ของความรักที่ผมมี"
‎นี่เพชร 75 กะรัต สีเหลืองเข้ม
‎กะรัต สี
‎เขากำลังพูดถึงกลเม็ดอีกเรื่องหนึ่ง
‎ข้อที่ห้า กำหนดคุณค่าของสินค้า
‎ถ้าวันนี้คุณเดินเข้าไปในร้านเพชร
‎เขาอาจพูดถึงตัว "ซี" สี่ตัวให้คุณฟัง
‎ "ซี" สี่ตัวคือคุณสมบัติที่สำคัญที่สุดสี่ประการ ‎ที่เพชรจะต้องมี
‎มาจากทรงที่เจียระไน สี ความใส ‎และน้ำหนักกะรัต
‎ซึ่งคือขนาดของเพชร
‎เพชรที่ดีควรจะเจียระไนไว้ ‎ไม่แบนไปและไม่ลึกเกินไป
‎มันควรจะไร้สีไปเลย ‎หรือมีสีสดไปเลย ไม่ใช่อะไรระหว่างนั้น
‎เพชรควรจะใส ไม่มีหินแปลกปลอม ‎ที่นักวิทยาศาสตร์ชอบ
‎และควรจะเม็ดโตๆ
‎ระบบการคัดเกรดเพชรถูกคิดค้นขึ้นในช่วง 1940
‎โดยสถาบันวิจัยอัญมณี
‎พวกเขาเริ่มขายใบรับรอง
‎ฉันคิดว่าทุกคนคงมั่นใจขึ้น ‎เวลาที่ได้ใบรับรองอะไรสักอย่าง
‎และเหมือนจะเข้าใจว่า ‎เพชรของตัวเองนั้นอยู่ระดับไหน
‎ในแง่ของการจัดเกรดเพชร
‎เดอเบียร์สสนับสนุนระบบสี่ "ซี" ‎ช่วยให้ระบบนี้ประสบความสำเร็จ
‎สะดวกดีที่เพชรส่วนใหญ่ของพวกเขา ‎เม็ดใหญ่และใสแจ๋วอยู่แล้ว
‎และความต้องการในตลาดก็เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ
‎แต่ในประเทศที่ทำเหมืองเพชรทั้งหลาย ‎ความต้องการของตลาดก็เท่ากับทุน
‎ในการสร้างความขัดแย้ง
‎ระหว่างปี 1992 ถึง 1998 ‎กลุ่มกบฏในแองโกลา
‎ได้เงินทุนมากกว่า 3,700 ล้านเหรียญ ‎จากการขายเพชร
‎และนำไปใช้ทำสงคราม ‎ซึ่งคร่าชีวิตชาวแองโกลาอย่างน้อยห้าแสนคน
‎การขายเพชรยังเป็นทุน ‎ช่วยสร้างความขัดแย้งในเซียร์ราลีโอน
‎หมู่เกาะไอวอรีโคสต์
‎และไลบีเรีย
‎ในที่สุดเรื่องนี้ก็ดึงดูดความสนใจ ‎และการประณามจากนานาชาติ
‎เพชรเปื้อนเลือด
‎หรือเรียกกันว่า "เพชรเปื้อนเลือด"
‎แต่ในสหรัฐอเมริกาเอง ‎ความต้องการเพชรในตลาดยังคงที่
‎และแม้ตอนนี้จะมีระบบการออกใบรับรอง
‎เพื่อพยายามหยุดการขายเพชร ‎จากเขตที่มีความขัดแย้ง
‎แต่ก็ไม่มีใครรู้แน่ว่ามันทำงานยังไง
‎เพราะเครือข่ายสายส่งเพชรนั้น ‎ช่างไม่โปร่งใสอย่างไม่น่าเชื่อ
‎ฉันคิดว่ามันยากนะคะ
‎ถ้าไม่มีใบรับรองกำกับเพชรมาด้วย
‎จะเข้าใจจริงๆ ได้อย่างไรว่าเพชรมาจากไหน
‎แต่ในช่วงเดียวกันกับที่ ‎มีพาดหัวข่าวเรื่องเพชรเปื้อนเลือด
‎เดอเบียร์สและกลเม็ดของพวกเขา ‎ก็เจอภัยคุกคามครั้งใหญ่ที่สุด
‎คู่แข่งตัวจริง
‎ผมว่าคนส่วนใหญ่คิดว่า ‎เพชรทั้งหมดมาจากทวีปแอฟริกา
‎แต่ที่จริงเราจำเป็นต้องเข้าใจด้วยว่า
‎รัสเซียเป็นผู้ผลิตเพชรที่ใหญ่ที่สุดในโลก
‎เป็นเวลาหลายทศวรรษ ‎ที่เดอเบียร์สมีสัญญาผูกขาด
‎ในการซื้อเพชรส่วนใหญ่จากสหภาพโซเวียต
‎แต่เมื่อสหภาพโซเวียตล่มสลาย
‎สัญญานั้นก็ขาดไปด้วย
‎ในปี 2005 เดอเบียร์สต้องขอยอมความ ‎เมื่อถูกฟ้องผิดกฎหมายต่อต้านการผูกขาด
‎ที่กล่าวหาว่าพวกเขาสมคบคิด ‎ในการโก่งราคาเพชร
‎เดอเบียร์สตกลงจ่ายเงิน 295 ล้าน ‎คืนให้ผู้บริโภคชาวอเมริกัน
‎และในอีกคดีหนึ่งที่รัฐบาลอเมริกันฟ้อง
‎เดอเบียร์สก็ยอมรับผิดว่ามีการโก่งราคาจริง
‎ราคาหุ้นของเดอเบียร์สเริ่มตก
‎แต่กลับเกิดเรื่องประหลาดขึ้น
‎ราคาเพชรไม่ได้ตกตามไปด้วย
‎ตอนนี้เดอเบียร์ส ‎ไม่ใช่เจ้าของตลาดที่ใหญ่ที่สุดแล้ว
‎แต่บริษัทเพชรทั้งหลาย ‎ก็ยังใช้กลเม็ดเดียวกันกับพวกเขา
‎อัลโรซาเป็นบริษัทผลิตเพชรที่ใหญ่ที่สุดในโลก
‎เรามีส่วนแบ่งตลาดประมาณ 27 เปอร์เซ็นต์
‎ซึ่งแปลว่าหนึ่งในสี่ของเพชรทุกเม็ดในโลก
‎เป็นเพชรของอัลโรซา
‎ผู้ผลิตใหญ่ที่สุดสามเจ้า
‎เดอเบียร์ส อัลโรซาของรัสเซีย และริโอทินโท
‎ไม่มีบริษัทไหนกักตุนสินค้าในคลังกลยุทธ์
‎แบบที่เดอเบียร์สเคยทำในช่วงที่ครองตลาด
‎แต่พวกเขาก็ไม่ปล่อยสินค้าสู่ตลาดเหมือนกัน
‎ถ้ารู้สึกว่าไม่มีความต้องการในตลาดมากพอ
‎คุณคิดยังไงกับหัวข้อการกักตุนเพชร
‎และการที่ทั้งวงการจัดการให้แน่ใจว่า ‎ไม่มีเพชรเยอะเกินไปในตลาด
‎ในแบบที่จะทำให้ราคาเพชรตก
‎มีบทพูดเรื่องนั้นที่ฉันควรจะพูดนะคะ
‎แน่นอน บางครั้งจะมีสินค้า ‎มากกว่าความต้องการของตลาด
‎และแน่นอน เมื่อเกิดเรื่องแบบนั้นขึ้น ‎เราจะไม่ลดราคา
‎เพราะเราไม่อยากทำให้ ‎คุณค่าโดยรวมของเพชรเสียไป
‎และไม่อยากให้สิ่งที่สุดท้ายผู้บริโภคจะซื้อ ‎มีคุณค่าลดลง
‎ณ จุดนี้ฉันจินตนาการไม่ออกจริงๆ
‎ว่าใครจะต้องการให้เพชรราคาตก
‎และนั่นรวมถึงตัวผู้บริโภคเองด้วย
‎ถ้าผมจะเอาไวน์แดงขวดหนึ่ง ‎มาเสนอขายให้คุณ
‎ผมบอกว่าขวดหนึ่งราคา 75 เหรียญ ‎และอีกขวดหนึ่งราคา 25 เหรียญ
‎ถ้าคุณรู้เรื่องไวน์ดี คุณอาจดูป้าย อาจจะชิม
‎และถ้าคุณเก่งเรื่องไวน์มากๆ คุณอาจบอกผมได้
‎ว่าไวน์ขวดละ 25 เหรียญนั้น ‎ที่จริงเป็นไวน์ที่ดีกว่า
‎แต่คนส่วนใหญ่ไม่ได้มีความสามารถแบบนั้น
‎พวกเขาจะจ่ายเงินให้ผม 75 เหรียญ
‎นั่นทำให้เกิดสถานการณ์ประหลาด
‎ซึ่งถ้าผมขึ้นราคาไวน์
‎แทนที่ปริมาณความต้องการจะลดลง ‎ผมกลับพบว่ามันเพิ่มขึ้น
‎เขาเรียกว่า "สินค้าหรู" ‎และมันเป็นสินค้าที่ไม่เหมือนอย่างอื่น
‎ที่คนตีความราคาว่าเป็นคุณสมบัติของสินค้า
‎สินค้าหรูที่โด่งดังอย่างอื่นก็รวมถึง
‎กระเป๋าเบอร์กิน แชมเปญคริสตัล และทนาย
‎ฉันคิดจริงๆ ว่าเพชรมีคุณสมบัติ ‎ที่ทำให้คนทะเยอทะยานอยากได้
‎ซึ่งราคา เรื่องที่มันมีราคาแพง ‎ยิ่งเพิ่มความปรารถนา
‎เพราะมันเพิ่มความรู้สึกว่าประสบความสำเร็จ ‎ความรู้สึกของความทะเยอทะยาน
‎และนั่นแปลว่าคนจะยอมจ่ายเงิน ‎แพงที่สุดเพื่อเพชร
‎แม้จะมีทางเลือกที่โครงสร้างเหมือนกันเลยก็ตาม
‎โครงสร้างของเพชรไม่ซับซ้อนเลย
‎อะตอมเป็นคาร์บอนทั้งหมด ‎แต่ละอะตอมมีพันธะเคมีกับอะตอมสี่อะตอมข้างๆ
‎ส่วนกราไฟท์ ซึ่งก็เป็นคาร์บอนทั้งหมดเช่นกัน ‎แต่อะตอมมีพันธะแค่สามด้าน
‎ความแตกต่างเพียงเล็กน้อยนี้ทำให้กราไฟท์ ‎อ่อนพอที่จะทำไส้ดินสอ
‎และเพชรจึงแข็งมาก ‎จนต้องใช้เพชรด้วยกันถึงจะตัดหรือเจียระไนได้
‎ที่จริงเราหาวิธีสร้างเพชรในห้องทดลองได้ ‎ตั้งแต่ช่วง 1950
‎ผมเขี่ยดูนิดหน่อยแล้วก็เห็นอะไรประกายๆ
‎เข่าอ่อนเลยครับ ต้องไปนั่งเลย
‎นั่นคือนักวิทยาศาสตร์ชื่อเทรซี ฮอลล์ ‎ที่ให้สัมภาษณ์ไว้กับบีบีซี
‎บรรยายถึงจังหวะที่เขาและทีมงาน
‎กลายเป็นคนกลุ่มแรกที่สามารถสร้างเพชร ‎ได้อย่างสม่ำเสมอและอย่างเปิดเผยในปี 1954
‎ในวินาทีนั้น ผมรู้เลยว่ามนุษย์
‎(เพชรที่ผลิตสังเคราะห์ขึ้นเป็นครั้งแรก)
‎สามารถเปลี่ยนกราไฟท์เป็นเพชรได้แล้ว
‎ทุกวันนี้เราผลิตอัญมณีคุณภาพเยี่ยมจากเครื่องได้
‎เรามีสองวิธีที่แตกต่างกันโดยสิ้นเชิง ‎ในการสร้างเพชร
‎การหุงเพชรด้วยแรงกดดันสูง อุณหภูมิสูง
‎คือการเลียนแบบสภาวะตามธรรมชาติ
‎ซึ่งทำให้คาร์บอนจับผลึกเป็นเพชร
‎ส่วนวิธีตกตะกอนของไอระเหยทางเคมี ‎คือวิธีหุงเพชร
‎ซึ่งจะฉีดก๊าซไฮโดรคาร์บอนเข้าไปในหม้อหุง
‎และใช้พลังงานพลาสม่าคลื่นไมโครเวฟ
‎ในการสลายพันธะเคมีของสารไฮโครคาร์บอน
‎ทำให้อะตอมคาร์บอนที่เป็นอิสระ ‎ตกลงมาบนถาดเพชร
‎และเรียกว่า ‎ปลูกเพชรนั้นทางแนวตั้งขึ้นมาทีละอะตอม
‎ซึ่งผลที่ได้คือเพชรที่มีความบริสุทธิ์ ‎และคุณภาพสูงจนไม่น่าเชื่อ
‎เพชรก็คือเพชร ‎ไม่ว่าจะทำขึ้นมาในห้องทดลอง
‎หรือขุดขึ้นมาจากผืนโลก
‎เดาสิ เม็ดไหนหุงขึ้นมาในห้องทดลอง
‎เราแยกไม่ออกจริงๆ
‎ต้องใช้อุปกรณ์ในห้องทดลองเฉพาะทางมากๆ ‎ถึงจะตรวจจับ
‎ความแตกต่างเพียงเล็กน้อย ‎จากสินค้าสองชนิดนี้ได้
‎ยิ่งเพชรที่หุงในห้องทดลอง ‎คุณภาพยิ่งดีขึ้นเท่าไหร่
‎มันก็ยิ่งถูกลง
‎ซึ่งนั่นทำให้มาถึงกลเม็ดข้อที่เจ็ด
‎ถ้าเอาชนะเขาไม่ได้ ก็ทำตามเขาเสียเลย
‎ในปี 2016 เดอเบียร์สกับสหาย ‎ในวงการขายเพชรจากธรรมชาติ
‎โต้กลับวงการเพชรที่หุงในห้องทดลอง
‎ด้วยแคมเปญโฆษณา ‎ "ของแท้เป็นของหายาก ของแท้คือเพชร"
‎นี่คือน้ำใจ นี่คือของแท้
‎แต่แล้วในปี 2018 เดอเบียร์สกลับ ‎เปิดตัวไลน์สินค้าเพชรหุงในห้องทดลองเสียเอง
‎ด้วยราคาที่ถูกที่สุดในตลาด
‎พวกเขาอ้างว่ามันมีมูลค่าเพียงแค่นั้น ‎เพราะเป็นการผลิตจำนวนมาก
‎แต่บางคนก็บอกว่านี่คือกลยุทธ์ ‎ที่จะทำให้เพชรหุงในห้องทดลองดูมีค่าน้อยกว่า
‎ความพยายามของเดอเบียร์ส
‎ที่จะตัดราคาเพชรที่สร้างในห้องทดลอง ‎ด้วยราคาถูกขนาดนั้น
‎เป็นความพยายามอย่างชัดเจน ‎ที่จะลดคุณค่าสินค้า
‎เพชรที่ทำขึ้นในห้องทดลอง ‎มีคุณภาพสูงกว่าเพชรจากดิน
‎หรือเพชรที่ขุดขึ้นมาจากเหมือง ‎ที่ออกมาจากผิวโลก
‎แต่บริษัทที่ขายเพชรจากห้องทดลอง ‎ก็ฉวยโอกาสทำกำไร
‎กับความเชื่อมโยงไม่เสื่อมคลาย ‎ระหว่างเพชรและความรัก
‎ในฐานะคนที่อยู่ในธุรกิจขายเพชร ‎ผมกฌชอบความเชื่อมโยงนั้นสิครับ
‎ความเชื่อมโยงที่ได้บุญคุณจากเดอเบียร์ส
‎ผู้ผลิตเพชรจากห้องทดลอง ‎อยากทำการตลาดสินค้าตัวเอง
‎ว่าเป็นสินค้าที่มีนวัตกรรม ‎และเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมมากกว่า
‎และมีคุณค่ามากกว่าเพชรธรรมชาติในทางนั้น
‎แต่ในขณะเดียวกันพวกเขาก็ยังต้องการ ‎คุณค่าที่ติดมากับความเป็นเพชร
‎ซึ่งเดอเบียร์สสร้างไว้กว่า 100 ปีมาแล้ว
‎เรื่องราวที่สร้างกันมานั้น ‎คือสิ่งที่ผู้ซื้อส่วนใหญ่
‎อาจจะรู้สึกในหลายระดับว่า ‎ "มันไร้สาระใช่ไหมล่ะ"
‎แบบ "พวกนั้นสร้างเรื่องขึ้นมาว่าเราต้องทำ
‎นี่คือวิธีที่เราจะพิสูจน์ความรัก"
‎แต่ฉันคิดว่าประเด็นคือ
‎มันมีอะไรบางอย่างที่จับใจอย่างลึกซึ้ง
‎จากการทำแบบนี้เพื่อคนอื่น
‎เป็นความปรารถนาที่จะประกาศให้ใครๆ รู้
‎ถึงความรู้สึกที่มีต่อใครสักคน
‎และในทางหนึ่ง การผลาญเงินก้อนโต
‎ก็เป็นเหตุผลที่จูงใจได้เยอะมาก
‎ว่าคุณรู้สึกแบบที่พูดว่ารู้สึกจริงๆ
‎แค่เพราะความเชื่อมโยง ‎ระหว่างเพชรและความรัก
‎ถูกสร้างขึ้นด้วยวิธีทางการตลาด
‎ไม่ได้แปลว่ามันไม่ใช่เรื่องจริง
‎นี่เป็นสิ่งที่งดงามที่สุดและสำคัญที่สุดสำหรับฉัน
‎ไม่ใช่เพราะมันเป็นเพชรนะคะ
‎แต่เพราะเขาเป็นเพื่อนสนิทของฉัน
‎เขาบอกว่า "นี่คือแหวนเพชรของแม่ผม"
‎นั่นคือตอนที่ฉันเริ่มร้องไห้ค่ะ
‎เมื่อมองจากมุมที่ว่า ‎แคมเปญโฆษณาชิ้นหนึ่งผลักดัน
‎สิ่งที่ตอนนี้เราถือว่าเป็นขั้นตอนของการแต่งงาน
‎ยังไงเราก็ต้องซื้อแหวนเพชร
‎คิดไปแล้วมันก็น่าโมโหอยู่นะ
‎แต่ในขณะเดียวกัน มันก็สมเหตุสมผล
‎ผมไม่ใช่ต้นคิดเรื่องนี้ ‎นี่ก็แค่เป็นมาตรฐานของทั้งโลก
‎เพชรคือผลลัพธ์ที่ได้จากความร้อน
‎เวลา
‎ทุนนิยม
‎และพวกเรา
‎มันไม่ใช่เรื่องไร้สาระเพราะคนจำนวนมาก
‎ที่เหมือนจะหลงเชื่อในเรื่องนี้
‎บอกเราว่าเรื่องราวของพวกเขา ‎ก็สัมผัสกับความซับซ้อน
‎ของตัวตนพวกเรา
‎และถ้าลองคิดดูจริงๆ
‎หลายสิ่งที่เราทำ ‎หลายอย่างที่เราสวมใส่
‎หรือสิ่งที่เราถือ...
‎ของส่วนใหญ่คือการสื่อสารตัวตนของเรา
‎นี่คือแหวนเพชรของฉัน
‎มันสวยจนตะลึงเลยนะคะ ในสายตาของฉัน
‎คนเราต้องการอะไร
‎ต้องการมากแค่ไหน
‎พร้อมจะจ่ายแค่ไหนเพื่อให้ได้มา
‎คำถามกลายเป็นว่า ‎ "คุณให้ค่ากับของต่างๆ ยังไง"
‎และผมว่าเพชรก็เป็นเหมือน ‎แบบทดสอบหยดหมึก
‎เราจะมองมันเป็นภาพอะไรก็ได้
‎เราเป็นคนตั้งบรรทัดฐานเอง ‎ในแง่ที่ว่าอะไรคือสิ่งสำคัญที่สุดสำหรับเรา
‎เขาเป็นทุกสิ่งทุกอย่างของฉัน...
‎ไม่ว่าจะดีหรือร้าย
‎และมันมีความหมายที่สุดเลยค่ะ ‎ตอนที่เขามอบแหวนวงนี้ให้ฉัน
‎- ฉันรักที่ได้เห็นแหวนวงนี้บนนิ้วเธอ ‎- ใช่ค่ะ ฉันก็รักที่ได้เห็นแหวนบนนิ้วฉัน
‎ขอบคุณนะคะ
‎ฉันคิดว่ามูลค่าของตัวเพชรเองนั้นเป็นศูนย์เลย
‎แต่มันคือคุณค่าของเราเอง
‎ที่มีต่อบุคคลผู้มอบสิ่งนั้นให้เรา
‎คำบรรยายโดย ศันสนีย์ โอบอ้อม